ولایت حاکم برتزویج و طلاق صغیراز نظرامامیه و اهل سنت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی دانشگاه ایلام

2 دانشجوی کارشناسی ارشد فقه ومبانی حقوق اسلامی دانشگاه ایلام

چکیده

این پژوهش، به روش توصیفی تحلیلی، مبانی نظریات مختلف تزویج و طلاق صغیر توسط حاکم از دیدگاه امامیه و اهل سنت را  در دو بخش ذیل مورد نقد و بررسی قرار داده است: الف ـ نظرات فقهای فریقین درباره‌ی ولایت حاکم بر تزویج صغیرکه در سه نظریه خلاصه می‌شوند. ب ـ نظرات امامیه و اهل سنت پیرامون ولایت حاکم بر طلاق صغیرکه به نظر امامیه ولایت ندارد، مگر اینکه صغیر درحال بلوغ، مجنون باشد. و به نظر اهل سنت پدر و ولی قهری حق طلاق ندارند، که به دلیل اولویت، عدم ولایت حاکم بر طلاق بدست می‌آید. یافته‌های تحقیق: حاکم در صورتی بر تزویج صغیر ولایت دارد که صغیر، پدر، جدّ پدری و وصی هریک از آن دو را نداشته باشد که در این حالت، با شرط مصلحت و ضرورت، بر تزویج ولایت دارد، ولی نسبت به طلاق ولایت ندارد، این نظریه‌ با استناد به ادله‌ی متعدد به اثبات رسانده شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Authority of the Jurist in Marriage and Divorce of Minors from the Viewpoint of the Imamiyyah and Sunnites

نویسندگان [English]

  • Abduljabar Zargoshnasab 1
  • Mohadeseh Abyar 2
1 Associate professor of Jurisprudence and Principles of Islamic Law at Ilam University
2 Master’s Degree Student of Jurisprudence and Principles of Islamic Law at Ilam University;
چکیده [English]

This research has criticized and reviewed, in an analytical-descriptive method, the principles of different opinions of the marriage and divorce of a minor by the Jurist from the viewpoints of the Imamiyyah and Sunnites in the following two sections: a. The opinions of the scholars of Shia and Sunni regarding the authority of the jurist in the marriage of minors which is summed up in three opinions; b. The opinions of the Imamiyyah and Sunnites regarding the authority of the jurist in the divorce of minors, according to which there is no such authority, unless the minor is insane during puberty. And in the Sunnite opinion the father and the natural guardian have no right to divorce, and due to the priority, the jurist’s lack of authority is inferred. Research findings: the jurist has authority in the minor’s marriage in case the minor does not have a father, a great grandfather, and no executor of either, in which case, in case of occasion and necessity, he has authority in marrying, but he does not have authority in divorce; this opinion has been proven by virtue of many proofs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marriage
  • minor
  • divorce
  • guardian
  • interdicted
  • authority of jurist
[1]. قرآن کریم.

[2]. ابن‌ادریس حلّی، محمد‌بن‌منصور‌ (1410‍ ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی‌، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.

[3]. ابن‌بابویه، محمد‌بن‌علی(1403ق‌). معانی الأخبار‌، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.

[4]. ابن‌حزم، علی‌بن‌احمد (1351ق). المحلی بالآثار، قاهرة، الطباعة المنیریة.

[5]. ابن‌رشد قرطبی، محمد‌بن‌احمد (1425ق ـ 2004م). بدایةالمجتهد و نهایةالمقتصد، قاهره، دارالحدیث.

[6]. ابن‌قدامه مقدسی، عبدالله‌بن‌احمد (1388ق ـ 1968م). المغنی، قاهرة، مکتبة القاهرة.

[7]. ابن‌نجیم مصری، زین­الدین‌ (بی‌تا). البحر الرائق، بیروت، دار الکتاب الإسلامی.

[8]. اصفهانی، محمد‌بن‌حسن (1416ق‌). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‌، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.

[9]. امیدی، جلیل (1377ش). «تجویز تزویج صغار»، مجله مقالات و بررسی‌ها، شماره63.

[10]. بحرالعلوم، محمد‌ (1403 ق). بلغة الفقیه‌،تهران، منشورات مکتبة الصادق.

[11]. بحرانی، یوسف (1405 ق‌). الحدائق الناضرة، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه .

[12]. بهوتی، منصور‌بن‌یونس (بی‌تا). کشاف القناع، بیروت، دارالکتب العلمیة.

[13]. جبعی عاملی، زین­الدین‌بن‌علی‌ (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، قم، کتابفروشی داوری‌.

[14]. ـــــــــــ (1413 ق‌). مسالک الافهام‌، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة‌.

[15]. جزیری، عبدالرحمن (1406ق). الفقه علی المذاهب الاربعة، بیروت، دارالفکر.

[16]. جوهری، اسماعیل‌بن‌حماد (1410ق). الصحاح، بیروت، دارالعلم للملایین.

[17]. حائری عاملی، علی‌بن‌محمد (‌1418 ق‌). ریاض المسائل، قم، مؤسسه آل‌البیت(ع).

[18]. حرّعاملی، محمد‌بن‌حسن (1409 ق‌). وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل‌البیت (ع).

[19]. حرانی، حسن‌بن‌علی (1404ـ1363 ق‏). تحف العقول، قم، جامعه مدرسین.

[20]. حسینی روحانی، صادق (1412 ق‌). فقه الصادق علیه السلام، ‌قم، دارالکتاب ـ مدرسه امام صادق (ع).

[21]. حکیم، محسن (1416 ق‌). مستمسک العروة الوثقی‌، قم، مؤسسة دارالتفسیر.

[22]. حکیم، محسن (1980م). منهاج الصالحین، تعلیق شهیدمحمدباقر صدر، بیروت، دارالتعارف.

[23]. حلّی، جعفر‌بن‌حسن (1408 ق‌). ‌شرائع الإسلام، قم، مؤسسه اسماعیلیان‌.

[24]. ــــــــــــــ (بی‌تا). المختصرالنافع، مصر، دارالکتاب العربی.

[25]. حلّی، حسن‌بن‌یوسف (1413‍ ق‌). قواعد الأحکام، قم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.

[26]. خوانساری، احمد‌بن‌یوسف (‌‌1405 ق‌). جامع المدارک، قم، مؤسسه اسماعیلیان.

[27]. خویی، سید ابوالقاسم (1418ق). موسوعة الامام الخوئی، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.

[28]. دسوقی، محمدبن احمد (بی‌تا). حاشیة الدسوقی، بیروت، دارالفکر.

[29]. زبیدی، محمد مرتضی (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر للطباعة و النشر.

[30]. سبزواری، عبدالأعلی (‌1413 ق). مهذّب الأحکام، قم: مؤسسه المنار ـ دفتر حضرت آیة الله‌ سبزواری.

[31]. سرخسی، محمد‌بن‌احمد (1414ق ـ 1993م). المبسوط، بیروت، دارالمعرفة.

[32]. سعدی، جلال­الدین عبدالله (1423ق ـ 2003م). عقد الجواهرالثمینة، بیروت، دارالغرب.

[33]. سفارینی، محمدبن­أحمد (1428 ق ـ 2007م). کشف اللثام شرح عمدة الأحکام،کویت، وزارةالأوقاف و الشؤون الإسلامیة.

[34]. شاطبی، ابراهیم‌بن‌موسی (بی‌تا). الموافقات فی اصول الشریعة، بیروت، دارالکتب العلمیة.

[35]. شافعی، محمد‌بن‌ادریس (1410ق ـ 1990م ). الأم، بیروت، دارالمعرفة.

[36]. شیرازی، قدرت­الله انصاری و پژوهشگران (1429 ق). موسوعة أحکام الأطفال و أدلتها‌‌، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع).

[37]. طرابلسی، عبدالعزیز‌ (1406 ق‌). المهذب‌، قم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه .

[38]. طوسی، محمد‌بن‌حسن‌ (1390 ق‌). الاستبصار، تهران، دار الکتب الإسلامیة‌.

[39]. ــــــــــــ (‌1407 ق). الخلاف، قم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.

[40]. ــــــــــــ (1387 ق‌). المبسوط فی فقه الإمامیة‌، تهران، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة‌.

[41]. ــــــــــــــ (1400‍ ق‌). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت، دارالکتاب العربی‌.

[42]. ــــــــــــــ (1407 ق‌). تهذیب الأحکام‌، تهران، دار الکتب الإسلامیة‌.

[43]. طوسی، محمد‌بن‌علی (1408ق). الوسیلة إلی نیل الفضیلة، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی.

[44]. طهریان، احمدعلی (بی‌تا). فقه الأسرة، بی­جا، بی­تا.

[45]. غزالی، محمد (1997م). الوجیز فی فقه الامام الشافعی، بیروت، دار الارقم.

[46]. فیض کاشانی، محمدمحسن (بی‌تا). مفاتیح الشرائع‌، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی.

[47]. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب (1407 ق‌). الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة‌.

[48]. لنکرانی، محمدفاضل (1425 ق‌). ‌تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة، قم، مرکز فقه ائمه اطهار (ع).

[49]. ماوردی، أبوالحسن (1419ق ـ 1999م). الحاوی الکبیرفی فقه مذهب الإمام الشافعی، بیروت، دارالکتب العلمیة.

[50]. مغنیه، محمدجواد (1386ش). فقه تطبیقی مذاهب پنجگانه، ترجمه کاظم پورجوادی، تهران، سازمان انتشارات دانشگاهی.

[51]. مکارم شیرازی، ناصر (1424ق).کتاب النکاح، قم، انتشارات مدرسه امام علی (ع).

[52]. مهریزی، مهدی (1378ش). بررسی فقهی حقوقی ازدواج دختربچه­ها، ماهنامه پیام زن، آبان، شماره 92.

[53]. موسوی خمینی، روح­اللّه‌ (بی‌تا). تحریرالوسیلة‌، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم‌.

[54]. نجفی، محمدحسن‌ (1404‍ ق‌). جواهر الکلام‌، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‌.

[55]. نراقی، احمد‌بن‌محمد‌ (1417 ق‌). عوائد الأیام، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.

[56]. ــــــــــــــ (1415ق). مستند الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت (ع).

[57]. نووی، محیی­الدین (بی‌تا). المجموع شرح المهذب، بیروت، دارالفکر.

[58]. هندی، علاءالدین (1405ق‌ـ‌ 1985م). کنز العمال، بیروت، مؤسسة الرسالة.

[59]. یزدی، محمدکاظم (‌1409 ق‌). العروة الوثقی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

[60]. یمنی، یحیی­بن­أبوالخیر (1421ق ـ 2000(. البیان فی مذهب الإمام الشافعی، جدة، دارالمنهاج.

[61]. http://bahjat.ir سایت مرکز تنظیم و نشر آثار آیت‌الله بهجت.