واکاوی مبانی فقهی اماره مجرمیت در جرم پول شویی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای رشته فقه و حقوق اسلامی دانشگاه ارومیه

2 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه ارومیه

3 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه ارومیه

چکیده

در این تحقیق تلاش بر این است که با روش توصیفی ـ تحلیلی به این پرسش­ پاسخ­ داده ­شود که با توجه به حکومت اصل ­برائت در فقه اسلامی و قوانین موضوعه ایران، این دیدگاه که جرم پول­شویی یکی از مصادیق اماره­ مجرمیت است بر چه دلایل و مبانی فقهی استوار هست؟ برای پاسخ ­دادن به این پرسش، دلایل اصول فقهی همچون تقدم اماره بر اصل، تعمیم ­حکم، قیاس اولویت و بناء ­عقلاء با تکیه به کاربردترین مصداق فقهی اماره مجرمیت که عبارت از قسامه است بررسی می­گردند و ملاک­هایی که در بحث قسامه یافت می­شود با جرم پول­شویی تطبیق داده­ می­شود. با توجه به مبانی فقهی می­توان صدق عنوان اماره مجرمیت را در جرم پول­شویی موردپذیرش قرارداد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of the Jurisprudential Foundations of the Guilty Circumstances of Money Laundering

نویسندگان [English]

  • fateme javadi 1
  • sayed mehdi salehi 2
  • sayed mehdi ghoreishi 3
1 PHD Student, the Study of Jurisprudence And Law, Urmia University
2 Associate Professor, the Department of Jurisprudence And Law, Urmia University
3 Assistant Professor, the Department of Jurisprudence And Law, Urmia University
چکیده [English]

In this research, it is attempted to answer this question with a descriptive -analytical method: that according to the rule of innocence in Islamic jurisprudence, on what principles of jurisprudence is the view that money laundering is one of the examples of guilty circumstances based? To answer this question, the reasons for jurisprudential principles such as the generalization of the sentence, the priority of the sentence on the principle, and the foundation of the religion are studied, based on the most widely used jurisprudential case of the guilty circumstances, which is compurgation. It is possible to accept that money laundering exemplifies guilty circumstances.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Guilty circumstances
  • money laundering
  • Principle of Innocence
  • compurgation
  • Pollution

[1]. قرآن کریم.

[2]. ابن منظور، ابوالفضل، جمال‌الدین، محمد بن مکرم،‌(1414 ق)، ‌لسان­العرب، چاپ­سوم، بیروت، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.

[3]. اردبیلی، سید عبدالکریم موسوی‌(1423ق)،‌ فقه­القضاء،‌ چاپ­دوم، ‌قم.

[4]. اسلامی، رضا (1387)، قواعد کلی استنباط، چاپ پنجم، قم، بوستان کتاب.

[5]. اشکنانی، محمدحسین (1380)، دروس فی اصول­الفقه، چاپ­اول، قم، نشر باقیات.

[6]. اکبری، بهنام؛ انصاری مقدم، حامد (1391)، اماره­قانونی در حقوق کیفری، نشریه دانش و پژوهش حقوقی، دوره اول، شماره 1، بهار و تابستان، صص 143ـ181.

[7]. اکبری، عباسعلی؛ مالمیر، محمود؛ پوربافرانی، حسن (1396)، مفهوم و مبانی عدول از اصل­برائت، فقه و حقوق اسلامی، سال هشتم، شماره چهاردهم، صص 1ـ29.

[8]. انصاری، مرتضی ‌بن محمدامین (1428ق)، فرائدالاصول، چاپ­نهم، قم، مجمع الفکر الإسلامی.

[9]. انصاری، مرتضی­بن محمدامین (1415ق)، کتاب­الخمس، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری.

[10]. آشتیانی، میرزامحمدحسن بن جعفر (1403ق)، القواعد­الفقهیة، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی (ره).

[11]. بروجردی، آقاحسین طباطبایی (1426ق)، تبیان­الصلاة، قم، گنج عرفان للطباعة و النشر.

[12]. ـــــــــــ (‌1429ق)، منابع فقه شیعه، ‌مترجمان: حسینیان قمی، مهدی و صبوری، محمدحسین،‌ چاپ­اول،‌ تهران،‌ انتشارات فرهنگ سبز.

[13]. بغدادی، مفید، محمدبن نعمان عکبری (1413)، المقنعة، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید ـ رحمة­الله علیه.

[14]. تبریزی، جوادبن علی (1426ق)، تنقیح مبانی­الأحکام ـ کتاب­القصاص، چاپ­دوم، قم، دار‌الصدیقة­الشهیدة سلام­الله علیها.

[15]. تبریزی، جوادبن علی (?)، أسس­القضاء و الشهادة، قم، دفتر مؤلف.

[16]. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388)، ترمینولوژی حقوق، چاپ­بیست و یکم، تهران، کتابخانه گنج دانش.

[17]. حائری، سیدکاظم حسینی (1415ق)، القضاء فی­الفقه­الإسلامی، چاپ­اول، قم، مجمع اندیشه اسلامی.

[18]. حلّی، علامه، حسن­بن یوسف­بن مطهر اسدی (1420ق)، تحریر­الأحکام­الشرعیة علی مذهب­الإمامیة، چاپ­اول، قم، ‌مؤسسه امام­صادق علیه­السلام‌.

[19]. ـــــــــــــ (1411ق)، ‌تبصرة­المتعلمین فی أحکام­الدین،‌ چاپ­اول‌، تهران، مؤسسه چاپ وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

[20]. ـــــــــــــ (1410ق)، إرشاد­الأذهان إلی أحکام­الإیمان،‌ چاپ­اول‌، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.

[21]. حلّی، فخر­المحققین، محمد­بن حسن­بن یوسف (1422ق)، تحریر­الاحکام­الشرعیه علی مذهب­الامامیه، چاپ­اول‌،‌ قم، مؤسسه امام­صادق.

[22]. حلّی، محقق، جعفر­بن حسن (‌1408ق)، ‌شرائع­الإسلام فی مسائل­الحلال و الحرام‌، چاپ دوم‌، قم، مؤسسه اسماعیلیان‌.

[23]. حیدری، علی­نقی (1412ق)، اصول­الاستنباط، چاپ­اول، قم، لجنه اداره­الحوزه­العلمیه‏.

[24]. خراسانی، محمدکاظم­بن حسین (1409ق‏)، کفایة­الأصول‏، قم‏، موسسة آل­البیت علیهم‌السلام.

[25]. خمینی، روح­الله (1415ق)، انوارالهدایة فی­التعلیقة علی­الکفایأ، چاپ­دوم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).

[26]. دلشاد، ابراهیم (1388)، ماهیت و اثر فرض­حقوقی، فصلنامه مطالعات حقوقی، دوره 39، شماره 4، زمستان، صص 173ـ190.

[27]. رحمدل، منصور (1387)، بار اثبات در امورکیفری، چاپ­اول، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها.

[28]. زارع­قاجاری، فردوس و قائم­مقامی، علی(1392)، استانداردهای مبارزه با پولشویی و تامین­ مالی تروریسم، تهران، نشر تاش.

[29]. زرکشی، محمدبن بهادر (۱۴۱۳ق)، البحر­المحیط فی اصول­الفقه، به­نقل از ابن­دقیق­العید، کویت، چاپ عبدالستار ابوغدّه.

[30]. ساکی، محمدرضا (1393)، حقوق­کیفری اقتصادی، چاپ سوم، انتشارات جنگل، تهران.

[31]. سلیمی، صادق (1391)، جنایات سازمان­یافته فراملی، چاپ­دوم، تهران، انتشارات جنگل.

[32]. سمیعی، جمشید (1387)، ترجمه متن و شرح­کامل رسائل شیخ­انصاری، چاپ­چهارم، اصفهان، خاتم الانبیاء.

[33]. سیاح، احمد(1384)، فرهنگ­بزرگ جامع نوین، چاپ­پنجم، تهران، انتشارات­اسلام.

[34]. شاملو، باقر( 1383)، اصل برائت در نظامهای­نوین دادرسی، مجموعه مقالات علوم قضایی، تهران ،انتشارات سمت.

[35]. شمس­ناتری، محمدابراهیم (1380)، سیاست­کیفری ایران در قبال جرایم سازمان­یافته با رویکرد به حقوق جزای بین الملل، رساله دکترا، دانشکده علوم سیاسی و حقوق دانشگاه تربیت مدرس.

[36]. شمس­ناتری، محمدابراهیم (1381)، اصل­برائت و موارد عدول از آن در حقوق­کیفری، مجله مجتمع آموزش عالی­قم، سال چهارم، شماره چهاردهم، صص 65ـ88.

[37]. شمس، عبدالله(1385)، آیین دادرسی مدنی، چاپ­ششم، تهران، انتشارات دراگ.

[38]. شیخ­نیا، امیر­حسین (1373)، ادله اثبات دعوی، چاپ­اول، شرکت سهامی انتشار.

[39]. شیرازی، ناصر مکارم (1427ق)، ‌استفتاءات جدید،‌ چاپ­دوم، قم، انتشارات مدرسه امام علی­بن ابی­طالب علیه­السلام.

[40]. صابری (1381)، عقل و استنباط فقهی، مشهد، بنیاد پژوهش­های اسلامی.

[41]. صدارت. علی (1340)، جزا و جرم­شناسی، تهران، کانون­معرفت.

[42]. صدر، محمد باقر (1405ق)، دروس فی علم الأصول، چاپ­اول، بیروت، طبع دار المنتظر.

[43]. صفدری، اکبر (1393)، پول­شویی و مبارزه با آن در مؤسسات­خدماتی، تولیدی و تجاری، چاپ­اول، تهران، انتشارات افق بی­پایان.

[44]. الطریحی، شیخ­فخرالدین (1408ق)، مجمع­البحرین، تهران، انتشارات دفتر نشر فرهنگ‌اسلامی.

[45]. طوسی، ابوجعفر، محمدبن­حسن (1407ق)، الخلاف، چاپ­اول، دفتر انتشارات­اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه­علمیه­قم.

[46]. طوسی، ابوجعفر، محمدبن­حسن (1428ق)، الخلاف، قم، موسسه­النشرالاسلامی.

[47]. عاملی، حرّ، محمدبن­حسن (1409ق)، ‌‌تفصیل وسائل­الشیعة إلی تحصیل مسائل­الشریعة، چاپ­اول‌،‌ قم، مؤسسه آل­البیت علیهم­السلام.

[48]. عاملی، شهیدثانی، زین­الدین­بن­علی (1413ق)، مسالک­الأفهام إلی تنقیح شرائع­الإسلام، چاپ­اول، قم، مؤسسة المعارف­الإسلامیة.

[49]. عراقی، ضیاءالدین (1417ق)، نهایةالأفکار، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

[50]. فیومی، احمدبن محمدمقری (?)، المصباح­المنیر فی غریب­الشرح­الکبیر للرافعی‌، چاپ­اول، قم، منشورات دارالرضی.

[51]. قربانی، علی؛ موحدی، جعفر(1390)، اصل­برائت در اندیشه­فقهی و فرض بی­گناهی در اندیشه­اروپایی، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق­اسلامی، سال­هشتم، شماره بیست و ششم، زمستان90، صص127ـ152.

[52]. قریشی، سید علی اکبر (1412ق)، قاموس قرآن، چاپ­ششم، تهران، دار الکتب الإسلامیة.

[53]. قمّی، صدوق، محمّد بن علی بن بابویه (1386ق)، علل الشرائع، چاپ­اول، قم، کتابفروشی داوری.

[54]. قنبری، حمیرا (1383)، اصل­برائت و اماره­مجرمیت، پایان­نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم­سیاسی دانشگاه شهیدبهشتی.

[55]. کاتوزیان، ناصر(1383)، ماهیت و اثر اماره­حقوقی، مجله حقوق و علوم­سیاسی دانشگاه تهران، دوره 64، صص125ـ154.

[56]. ــــــــــــــ (1388)، اثبات و دلیل اثبات ،چاپ­ششم، تهران، میزان.

[57]. کرمانشاهی، آقامحمدعلی بن وحید بهبهانی (1421ق)، مقامع­الفضل، چاپ­اول، قم، مؤسسه علامه وحید­بهبهانی.

[58]. کلینی، ابوجعفر، محمدبن یعقوب (1407ق)، الکافی، چاپ­چهارم، تهران، دارالکتب‌ الإسلامیة.

[59]. گل­خندان، سمیرا (1383)، بررسی تطبیقی اصل­برائت و استثنائات آن در حقوق کیفری ایران و اسناد بین­الملل، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

[60]. گیلانی، فومنی، محمدتقی بهجت (1428ق)، ‌استفتاءات، چاپ­اول‌، قم، دفتر حضرت آیةالله بهجت.

[61]. محمدی، علی (1387)، شرح­رسائل، چاپ­هفتم، قم، دارالفکر.

[62]. محمدی، علی(?)، شرح اصول استنباط، چاپ­سوم، دارالفکر، قم.

[63]. مرتضوی، مسعود (1388)، اصل­برائت در نظام­حقوقی ایران و مبانی فقهی آن، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت­مدرس، دانشکده ادبیات و علوم­انسانی.

[64]. مرکز اطلاعات و مدارک­اسلامی (1389)‏، فرهنگ­نامه اصول­فقه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ­اسلامی،‏ چاپ­اول، قم، معاونت پژوهشی دفترتبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

[65]. مظفر، محمدرضا (1387)، أصول الفقه، چاپ­پنجم، قم، بوستان­کتاب.

[66]. ملکی­اصفهانی، مجتبی (1379)، فرهنگ­اصطلاحات­اصول، چاپ­اول، قم، نشرعالمه.

[67]. موحدی، جعفر، (1391)، معکوس کردن بار اثبات دلیل در آئین­دادرسی­کیفری، مجد، تهران.

[68]. موسوی­بجنوردی، محمد (1387)، استصحاب­شرح کفایة­الأصول، چاپ­اول، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد.

[69]. نجفی، صاحب­الجواهر، محمدحسن (1404ق)، جواهر ­الکلام فی شرح شرائع­الإسلام‌، چاپ­هفتم،‌ بیروت،‌ دار إحیاءالتراث­العربی.

[70]. نراقی، مولی احمدبن محمدمهدی (1415ق(، مستندالشیعة فی أحکام­الشریعة، چاپ­اول، قم، مؤسسه آل­البیت علیهم­السلام.

[71]. ولایی، عیسی (1387)، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، چاپ­ششم، تهران، نشر نی.

[72]. یزدانی، محمدمهدی و صابری، حسین (1389)، تعمیم­حکم به استناد کشف علت از دیدگاه امام­خمینی، پژوهش­های­فقهی، سال ششم، شماره­دوم، تابستان، صص 121ـ146.

[73]. یزدی، سیدمصطفی محقق­داماد (1406)، قواعدفقه، چاپ­دوازدهم، تهران، مرکز نشر علوم‌ اسلامی.

[74]. Donald A. gillies, 1956, The Presumption Of Innocences For Speeding Violations, journal Of Criminal Law And Criminology, Volome 47, Issue 1.