نظام حاکم بر بضع و منافع جنسی زنان در فقه امامیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده زنان دانشگاه الزهراء

2 دانشجوی دکتری مطالعات زنان (حقوق زن در اسلام)، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

اسلام با پذیرش غریزه‌ی جنسی و به منظور پاسخ‌گوئی به آن، با اشراف کاملی که بر تمامی مصالح و مفاسد عالم دارد، نظامی جامع و حکیمانه هم‌سو و هماهنگ با نظام حقوق خانواده و نظام حاکم بر هستی ارائه نموده است. کاربرد واژه بضع در متون فقهی، وجود دیدگاه­های متفاوت در تبیین ماهیت آن، ادعای مالکیت زنان بر بضع و آثار مترتب بر این مالکیت، از طرفی؛ و تشابه این دیدگاه با ادعای مالکیت جنسی زنان بر بدن، به شبهاتی مانند امکان معامله جنسی با زنان در اسلام، دامن می­زند. در این پژوهش ماهیت بضع و کشف نظام حاکم بر منافع جنسی زنان در فقه امامیه، با روش توصیفی ـ تحلیلی و به‌صورت اسنادی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق، ماهیت بضع را اعم از همه ابعاد منفعت جنسی شناسایی و ضمن تبیین نوع رابطه زن با بضع به موارد ممنوع بهره‌برداری از منافع زن و انحصار حق زنان به تفویض منافع جنسی منوط به انعقاد صحیح عقد نکاح پرداخته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The System Governing the Bud‘ and Women’s Sexual Benefits in Imamiah Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Leila Samani 1
  • leila Bahrami 2
1 Assistant professor, Women Research Center, Alzahra University
2 Ph. D. student, Women's Studies, Women's Rights in Islam, Tarbiat Modarres University
چکیده [English]

Accepting the sexual instinct, to respond to it, and with its full knowledge of all that benefits or corrupts the world, Islam has offered a comprehensive and wise system in harmony with the system of family law and the ruling system. The use of the word Bud in jurisprudential texts, the existence of differing views in explaining its nature, the claim of women over the Bud‘ and the related effects of such ownership on the one hand, and the similarity of this view with the claim of women's sexual ownership over the Bud‘ on the other foster such doubtful issues as the possibility in Islam of having sex with women as a deal. In this research, the nature of the Bud‘ and the discovery of the ruling system of sexual interests in women in Imamiah jurisprudence has been studied by a descriptive-analytical method and documented. The findings of the study identify the nature of Bud‘ in all aspects of sexual interest and while explaining the kind of relationship between a woman and Bud‘ deals with cases where the exploitation of women's interests is prohibited as well as the exclusive right of women to delegate sexual interests being subject to proper marriage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bud‘
  • Women’s Sexual Benefits
  • Imamiah Jurisprudence

[1]. ابن ادریس حلی، محمد بن احمد (1410). السرایر، ج 3، قم، دفترانتشارات اسلامی.

[2]. ابن براج، عبدالعزیز (1406). المهذب، ج 2، قم، موسسه نشر اسلامی.

[3]. ابن سکیت (1412). اصلاح المنطق، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیه ایران.

[4]. احدی، سیف الله و همکاران (1395). سبب حصول مالکیت زوج برمهر، فقه وحقوق خانواده، سال بیست ویک، شماره 65، صص 32ـ52.

[5]. ازهری، منصور محمد بن احمد (1421). تهذیب اللغه، ج 1، بیروت، دارالحیاالتراث العربی.

[6]. اشرفی شاهرودی، مرتضی (16/2/96). درس خارج فقه، به نقل ازپایگاه اینترنتی مدرسه فقاهت eshia.ir

[7]. افریقی، ابن منظور محمدبن مکرم (1408). لسان العرب، بیروت، درا احیاء التراث العربی.

[8]. امامی، سیدحسن (1377). حقوق مدنی، ج 1، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه.

[9]. امامی، سیدحسن و صفایی، حسین (1392). مختصر حقوق خانواده، تهران، میزان.

[10]. انصاری، مرتضی بن محمد امین (1374). کتاب النکاح، قم، موسسه الهادی.

[11]. آقمشهدی، اصغر و هاجر کاظمی افشار (1388). «نحوه­ی ارتباط انسان با اعضای بدن خود از دیدگاه فقه و حقوق»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال 1، شماره 1، زمستان، صص 33ـ45.

[12]. آل بحرالعلوم، محمد (1414). بلیغه الفقیه، تهران، مکتبه الامام صادق.

[13]. تانگ، رزمری (1396). «درامدی جامع بر نظریه های فمنیسیتی»، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران، نشر نی.

[14]. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378). ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش.

[15]. ـــــــــــــــ (1380). حقوق اموال، تهران، گنج دانش.

[16]. جوادی آملی، عبدالله (1394/12/9). درس خارج فقه، قم، به نقل از eshia.ir

[17]. ــــــــــــــــ (25/8/1395). درس خارج فقه، قم، به نقل از eshia.ir

[18]. حر عاملی، حسن (1409). وسایل الشیعه، ج 18، قم، موسسه آل البیت.

[19]. حسینی روحانی، محمد صادق (1413). فقه الصادق، قم، دارالکتاب.

[20]. حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف بن المطهرالاسدی (1421). تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، جعفر سبحانی، تحقیق: ابراهیم بهادری، قم، موسسه الامام صادق.

[21]. ــــــــــــــ (1414). تذکره الفقهاء، ج 2، قم، موسسه آل البیت.

[22]. ــــــــــــــ (1387). ایضاح الفواید فی شرح مشکلات القواعد، ج 3، قم، اسماعیلیان.

[23]. حلی، ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن الحسن (1408). شرایع الاسلام فی مسایل الحلال و الحرام، قم، موسسه اسماعیلیان.

[24]. درگاهی، مهدی (1391). «واکاوی اثر سلطنت انسان بر اعضای بدن خود در در خرید و فروش عضو»، معرفت حقوقی، سال اول، شماره سوم، صص 111ـ131.

[25]. زبیدی المتقی، محب الدین محمد مرتضی (1414). تاج العروس من جواهر القاموس، دراسه و تحقیق: علی شیری، بیروت، دارالفکر.

[26]. زمخشری، جارالله (1417). الفایق فی غریب الحدیث، ج 1، بیروت، دارالکتب العلمیه.

[27]. سایت پاسخ به شبهات www.x-shobhe.com

[28]. سبحانی، جعفر (18/2/90). درس خارج فقه، قم، به نقل از eshia.ir

[29]. شرف الدین، احمد (1403). الاحکام الشرعیه للاعمال الطبیه، کویت، المجلس الوطنی المثقافه والفنون والاداب.

[30]. شفایی، عبدالله (1382). حق التالیف از دیدگاه فقه تطبیقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی قم.

[31]. شهیدی، مهدی (1380). تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، مجد.

[32]. طباطبایی حکیم، سید محسن (1404). مستمسک العروه، ج 6، قم، کتابخانه عمومی ایت­الله مرعشی نجفی.

[33]. طباطبایی یزدی، محمد کاظم (1423). عروه الوثقی، ج 6، قم، موسسه نشراسلامی.

[34]. طریحی، فخرالدین بن محمد (1408). مجمع البحرین، قم، نشرفرهنگ اسلامی.

[35]. طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیه، ج 8، تهران، مکتب المرتضویه الاحیاء الاثار الجعفریه.

[36]. عکبری ملقب به شیخ مفید، محمد بن محمد بن النعمان (1410). مقنعه، قم، دفترانتشارات اسلامی.

[37]. فاضل هندی، محمد بن حسن (?). کشف اللاثام والبهام عن قواعدالحکام، ج 10، قم، موسسه نشراسلامی التابعه الجماعه المدرسین به قم المشرفه.

[38]. فیومی، احمد بن محمد (1405). مصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، ج 1، قم، موسسه دارالهجره.

[39]. کاتوزیان، ناصر (1386). قواعد عمومی قراردادها، تهران، میزان.

[40]. ــــــــــــــ (1384). اموال و مالکیت، تهران، میزان.

[41]. ــــــــــــــ (1382). دوره مقدماتی حقوق مدنی: حقوق خانواده، تهران، میزان.

[42]. کرکی، شیخ علی بن حسن محقق ثانی (1411). جامع المقاصد فی شرح القواعد، ج 13، بیروت، موسسه آل بیت.

[43]. کریمی، عباس و اسماء موسوی (1390). «بیع اموال فکری از نظر حقوق اسلامی»، فقه و مبانی حقوق اسلامی، شماره 2، سال 44، پاییز و زمستان، صص 53ـ73.

[44]. گرجی، ابوالقاسم (1369). مقالات حقوقی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

[45]. مجلسی، محمدباقر (1404). بحارالانوار، ج 101، بیروت، موسسه الوفا.

[46]. محقق داماد، مصطفوی و فاطمه رجایی (1395). «بررسی فقهی حقوقی مالیت اعضای بدن انسان»، فقه پزشکی، سال هشتم، شماره 6 و 27، صص 138ـ173.

[47]. محقق داماد، سیدمصطفی (1379). اصول فقه: دفتراول، تهران، مرکزنشرعلوم اسلامی.

[48]. ــــــــــــــــــــ (1406). قواعدفقه، ج 1، تهران، مرکزنشر علوم اسلامی.

[49]. محقق داماد، سیدمصطفی، محمدصادق موسوی و فاطمه رجایی (1390). «بررسی فقهی حقوقی رابطه انسان با اعضای بدن خود»، فقه وحقوق اسلامی، سال اول، شماره 2، صص 42-65.

[50]. مدرسی یزدی، محمد (1415 ه‍‌.ق) فقه القران، قم، اسماعیلیان.

[51]. مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی www.pasokhgoo.ir

[52]. مروارید، علی اصغر (1413). سلسله الینابیع الفقهیه، ج 18/19/38، بیروت، موسسه فقه شیعه.

[53]. مطهری، مرتضی (1375). اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب، تهران، انتشارات صدرا.

[54]. موسوی خمینی، روح الله (1410). البیع، ج 1، قم، اسماعیلیان.

[55]. مومن، رقیه (1392). «جایگاه و محدوده حقوق جنسی زوجین»، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام، صص 96.

[56]. نائینی، میرزا محمدحسین (1418). فقه الطالب، تحقیق: موسی نجفی خوانساری، قم، موسسه النشر الاسلامی.

[57]. نجفی، محمدحسن بن باقر (1365). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه.

[58]. نراقی، احمدبن محمد مهدی (1375). عوائد الایام، قم، مکتب العلوم اسلامی.

[59]. نوری همدانی، حسین (28/10/88). درس خارج فقه، قم، به نقل از eshia.ir

[60]. هانری، فردریک (1332). اصول فیزیولوژی عمومی، مترجم: عبدالله شیبانی، تهران، دانشگاه تهران.

[61]. Lennon.kathleen.Feminist perspective on the body (2014) Stanford Encyclopedia of Philosophy.