تبیین قاعده درأ در حقوق کیفری ایران و نهاد معادل آن در حقوق آمریکا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

یکی از قواعد بسیار مهم جزائی که عرصه مشترک حقوق اسلام و نظام کیفری ایران و آمریکا می باشد، قاعده درأ است. مفاد این قاعده این است که در صورت وجود شک و تردید یا جهل به حکم و موضوع از طرف متهم یا تردید در انتساب فعل مجرمانه از سوی قاضی یا تردید در شرایط مسئولیت کیفری، مسئولیت کیفری و مجازات منتفی است.
اهمیت  این مقاله در این است که ظرفیتها و کارکردهای کمتر شناخته شده این قاعده را به مخاطب نشان داده و از رهگذر مطالعه تطبیقی به دستاوردهای جدیدی خواهد رسید که به منظور اصلاح قوانین و رویه قضائی مفید می‌باشد. روش تحقیق مقاله حاضر کتابخانه‌ای است و از متون حقوقی و قوانین مدون استفاده شده است. پرسش اساسی که در این میان وجود دارد این است که نهاد مشابه و معادل قاعده درأ در نظام کیفری آمریکا چیست؟ و کارکردهای آن کدامست؟ مهمترین نتیجه مقاله حاضر، این است که نظام کیفری آمریکا ـ در مجموعه نظام حقوقی کامن‌لا قرار می‌گیرد ـ  چارچوب و رویه ثابت و مشخصی درباره اشتباهات حکمی و موضوعی ندارد و از معیارهای متفاوت پیروی کرده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of the Rule of Avoiding Punishment in Iranian Penal Law and its Equivalent Concept in U.S. Criminal Law

نویسندگان [English]

  • hadi rahbari 1
  • mostafa mohaghegh damad 2
1 Ph.D. Student of Criminal law and Criminology, Faculty of Law and Politics, Science and research branch Islamic Azad University, Tehran,
2 Professor, faculty of Law of Shahid Beheshti University
چکیده [English]

One of the most important criminal laws, which is the common ground for ​​Islamic law and the Iranian and U.S. criminal system, is rule of avoidance of punishment (darā’). The spirit of this rule means that in case of doubt or mistake of law or mistake of fact or doubt in assigning a criminal act by the judge or doubt in criminal liability, criminal liability and punishment are excluded. The importance of this article is that the less-known capacities and functions of this rule will be shown to the addressee and through a comparative study new achievements are made that are useful in order to improve the rules and procedures of judiciary. The research procedure of this paper is carried out by library method and legal texts and codified laws have been used. The basic question that exists in this regard is that, “what is the equivalent to the rule of darā’ in the U.S. criminal justice system?” And what are its functions? The most important conclusion that can be drawn from the present paper is that the U.S. criminal justice system does not have a firm and clear set of rules about the mistakes of the law and has followed different criteria.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • ignorance
  • doubt
  • Knowledge
  • rule of darā’
  • Punishment
  • Criminal Responsibility

[1]. آقائی‌نیا، حسین (1393)، حقوق کیفری اختصاصی، جرائم علیه اشخاص، چاپ دوازدهم، تهران، نشر میزان.

[2]. اردبیلی، محمدعلی (1393)، حقوق جزای عمومی ایران، چاپ 37، جلد دوم، نشر میزان.

[3]. آشوری، محمد (1388)، آئین دادرسی کیفری جلد دوم، تهران، انتشارات سمت.

[4]. البحرانی، یوسف ابن احمد (1405ق)، الحدائق الناظره فی احکام العتره الطاهره، قم، انتشارات اسلامی.

[5]. حاجی ده‌آبادی، احمد (1387)، قواعد فقه جزائی، تهران، پژوهشگاه حوزه دانشگاه.

[6]. حر عاملی، محمد بن حسن (1410ق)، وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه، بیروت داراحیاء التراث العربی.

[7]. حلی (محقق)، ابوالقاسم نجم الدین جعفربن حسن یحیی بن سعید هذلی (1410ق)، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد چهارم، بیروت، انتشارات دارالفکر.

[8]. حلی، حسن ابن یوسف بن مطهر (1410ق)، قواعد الاحکام الی معرفه الحلال و الحرام، بیروت، دارالفکر.

[9]. حلی، محمد بن حسن، فخرالمحققین، (1387ق)، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، جلد چهارم، قم، انتشارات اسماعیلیان.

[10]. خوئی، سید ابوالقاسم (1400ق)، مبانی تکمله  المنهاج، قم، انتشارات موسسه آثار امام خوئی.

[11]. خمینی (امام)، روح الله، (1410ق)، تحریرالوسیله، جلد دوم قم، انتشارات دارالعلم.

[12]. زراعت، عباس (1393)، شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی، تهران، انتشارات جنگل.

[13]. سبزواری نژاد، حجت (1393)، حقوق جزای عمومی، جلد اول، تهران، انتشارات جنگل.

[14]. شامبیانی، هوشنگ (1384)، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، انتشارات مجد.

[15]. صدوق، محمد بن علی بن حسن بن موسی این بابویه قمی (1400ق)، من لایحضره الفقیه، بیروت.

[16]. طباطبائی، سیدعلی (1422ق)، ریاض المسائل فی بیان احکام الشرع بالدلائل، چاپ اول، قم، موسسه النشر الاسلامی.

[17]. طوسی، محمد بن حسن (1420ق)، المبسوط فی الفقه الامامیه، قم، موسسه نشر الاسلامی، قم.

[18]. عاملی، زین الدین بن علی بن احمد، شهید ثانی، (1419ق)، مسالک الافهام فی تنقیح شرایع الاسلام، موسسه المعارف الاسلامیه، 1419 ق.

[19]. کاتوزیان، ناصر (1377)، مقدمه علم حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار.

[20]. گلدوزیان، ایرج (1394)، محشای قانون مجازات اسلامی، تهران، انتشارات مجد.

[21]. ـــــــــــــــ (1380)، با بسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان.

[22]. محقق داماد، سیدمصطفی (1381)، قواعد فقه4 (جزائی)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.

[23]. موسوی اردبیلی، سیدعبدالکریم (1427ق)، فقه الحدود و التعزیرات، موسسه النشر لجامعه المفید.

[24]. مکارم شیرازی، ناصر (1410ق)، انوار الفقاهه، قم، انتشارات موسسه امام علی ابن ابیطالب.

[25]. مجموعه نظریات مشورتی اداری حقوقی قوه قضائیه (1376)، چاپ دوم، تهران، انتشارات مجد.

[26]. نوربها، رضا (1383)، زمینه جزای عمومی، تهران،گنج دانش.

[27]. نجفی، محمدحسن، (صاحب جواهر)، (1410ق)، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بیروت.

[28]. ولیدی، محمدصالح (1388)، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، انتشارات جنگل.

[29]. الوحید البهبهانی، باقر (1411ق)، الرسائل الفقهیه، موسسه علامه المجد و الوحید البهبهانی.

[30]. Fletcher, George (2006) "basic concept of criminal law", third edition, boston little brown.

]31]. Glanvil, Williams (2005), "textbook of Criminal law", second edition, sweetland and maxwell.

]32]. Hall, Jerome (2002), "general principals of criminal law", the law book exchange l.t.d.

]33]. Kaplin. Jhon (2001), "criminal law cases and materials", wolterskluver, aspen casebook series.

]34]. Lafave, R. wayn, (1980) "the mental states in criminal law", second edition, university of illinoise.

]35]. M. s. cheb, Jhone (2007), "criminal law", second edition, an international Thomson publishing company.

]36]. Ormerd, David, smith (2012), "criminal law" eleventh edition, oxford university press.

]37]. Padfild, C. F, (2004),"law made simple", oxfored university press.

]38]. Smith &hagan (2005), "criminal law", oxford university press.

]39]. Spark, Jhon (2006), "practical approach to criminal process", oxford university press.

]40]. Turner. J.w.c (2006), "the mental element in criminal process", Cambridge law faculty.

]41]. W. nebuare, David (2007), "American courts and criminal justice system", American law institute press.