مصداق شناسی موضوعات در حقوق کیفری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه تهران

چکیده

پس از شناخت احکام قانونی و موضوعات احکام، مرحلۀ انطباق و برابرسازی مفاهیم قانون با مصادیق و شناخت تعیّنات خارجی آن، از مباحث بنیادینی است که اختلاط ناصوابی با مرحلۀ نخست پیدا کرده است. نظر به این‌که اتخاذ تصمیم نسبت به واقعیات و عینیات خارجی، مقصودِ احکام قضایی است، بنابراین صحت حکم صادره افزون بر تبیین مفهوم، در گرو تعیین مصداق و تطبیق صحیح مفهوم بر واقعیت خارجی است که نهایتاً در مرحلۀ صدور حکم به حکمی صواب منجر خواهد شد. در این مقاله ضمن تحلیل دو رویکرد مختلف عقل ـ محوری و عرف ـ محوری در خصوص مرحله تطبیق، به اثبات خواهد رسید که در مرحلۀ تطبیق مفاهیم بر مصادیق نیز عرف مرجع نهایی است و ضروری است قضات از استبداد در مرحله تطبیق پرهیز نمایند و عرف را یگانه مرجع در این مرحله قلمداد نمایند. خلأ موجود در نظام حقوقی ایران باید با تعبیۀ نهادی برای فهم این قضاوت عرف، مرتفع شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evidence Studies of Subjects in Iranian Criminal Law

نویسندگان [English]

  • Mohsen Borhani 1
  • ateyyeh parsaeian 2
1 Assistant Professor in Faculty of Law and Political Science, Tehran University
2 M.A. in Criminal Law and Criminology
چکیده [English]

After understanding the legal precepts and their subjects, the stage of adaption of law concepts with its evidences and external criterion is among the basic topics that have been improperly intermingled with the first stage. Judgments come from the decision on aspects of law subjects, thus, this understanding helps the judge to adjudicate correctly. In this paper, two aspects of the adaption based on intellect and custom are reviewed to prove that the custom leads to correct adjudication. In the court of Iran a decision should be made on the forming of a group such as jury to help the judge for realizing the custom.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • custom
  • Intellect
  • evidence studies
  • subjects of the precepts
  • Jury
[1]. آملی، میرزا محمد تقی (1380 ه.ق). مصباح الهدی فی شرح العروة الوثقی، تهران، مولف.

[2]. برهانی، محسن و عطیه پارسائیان (1392). "عرف و مولفه­های قانونی و مادی تشکیل­دهنده­ی پدیده­ی مجرمانه"، حقوق اسلامی، قم، سال 10، شماره 36، بهار، صص 147ـ172.

[3]. ــــــــ (1392). "نقش عرف در تحلیل مولفه­ی روانی جرم و عوامل زوال مسئولیت کیفری"، پژوهشهای حقوق جزا و جرمشناسی، تهران، دوره 1، شماره 2، پاییز و زمستان، صص 111ـ133.

[4]. بروجردی، سیدحسین (1412 ه‍.ق). الحاشیة علی کفایه الاصول، قم، انصاریان.

[5]. تبریزی، جواد (1378). استفتائات جدید، قم، سرو.

[6]. الجبعی العاملی (شهیدثانی)، زین الدین بن علی (1410 ه‍.ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، داوری، قم.

[7]. حاجی­ده­آبادی، احمد (1394). مرجع احراز موضوع قانون با تاکید بر شرکت در قتل، مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، شیراز، دوره 7، شماره ا1، بهار، صص 99ـ123.

[8]. حکیم، سید محسن (بی­تا). نهج الفقاهة، قم، انتشارات 22 بهمن.

[9]. ــــــــــــــــ (1416 ه‍.ق).  مستمسک العروة الوثقی، قم، مؤسسه دار التفسیر.

[10]. حلی (محقق)، جعفر بن حسن (1408 ه‍.ق). شرائع الاسلام، قم، مؤسسه اسماعیلیان.

[11]. خراسانی (آخوند)، محمد کاظم (1409 ه‍.ق). کفایة الاصول، قم، موسسه آل­بیت علیهم­السلام‌ ‌لاحیاء التراث.

[12]. خمینی (امام)، سید روح الله (1385).  الرسائل، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.

[13]. ـــــــــــــــ (1368). کتاب البیع، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.

[14]. خویی، سید ابوالقاسم (1417 ه‍.ق). محاضرات فی اصول الفقه، انصاریان، قم، انصاریان.

[15]. ــــــــــــــ (1418 ه‍.ق). التنقیح فی شرح العروة الوثقی، قم، لطفی.

[16]. ساعدی، جعفر، نقش عرف و سیره در استنباط احکام نزد شیعه، فصلنامه تخصص فقه اهل بیت، شماره 45،  1385، قم.

[17]. شبیری زنجانی ، سید موسی (1419 ه‍.ق). کتاب نکاح، قم، موسسه پژوهشی رای پرداز.

[18]. صدر، سیدمحمدباقر (1384). بحوث فی علم الاصول، قم، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.

[19]. عراقی، ضیاءالدین (1417 ه‍.ق). نهایة الافکار، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

[20]. علیدوست، ابوالقاسم (1388). فقه و عرف، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

[21]. مکارم شیرازی، ناصر (1379). استفتائات جدید، قم، مدرسه الامام علی بن ابیطالب.

[22]. نائینی، محمدحسین (1376). فوائدالاصول، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

[23]. نجفی، محمدحسن (1404 ه‍.ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، لبنان، دار إحیاء التراث العربی.