قلمرو کم‌فروشی در فقه و حقوق ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، مراغه

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

یکی از محرّمات و آسیب‌های روابط اقتصادی و اجتماعی، کم‌فروشی و «تطفیف» است. کم‌فروشی گرچه در حوزه تجارت و در بخش مکیل و موزون، ظهور و بروز بیشتری دارد ولی در حوزه‌های کاری، حقوقی، عبادی و اخلاقی نیز متصور است؛ بلکه هرگونه کاستی در حقوق مردم و کوتاهی در انجام تکالیف شرعی و اجتماعی نوعی تطفیف و کم‌فروشی است که بر اساس منابع فقهی و قوانین جمهوری اسلامی ایران ممنوع می‌باشد و قلمرو آن، شامل انواع مبیع (اعم از مکیل و موزون و غیر آن‌ها در فضای حقیقی و مجازی)، کوتاهی در انجام تعهدات کاری و خدماتی، کوتاهی همسران در انجام وظایف متقابل و کاستی در عبادات می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Shortchanging Domain in Jurisprudence and Iran`s Law

نویسندگان [English]

  • hamid mohammadirad 1
  • Zeinab Mamaghani 2
1 Assistant Professor, Department of Interpretation and Qur’an Sciences, Faculty Member, University of Sciences and Knowledge of the Holy Qur’an, Maragheh
2 M.A. in Qur’anic Sciences, University of Sciences and Knowledge of the Holy Qur’an,
چکیده [English]

One of the forbidden things and damages in social and economic relations is shortchanging (tafīf). Although shortchanging is of utmost importance in commercial and measurement domain, it also applies to practical, legal, worshiping, and moral domains. Any shortcoming in human right and failure in accomplishing social and religious injunctions are considered as shortchanging, which is forbidden in jurisprudence and Islamic Republic of Iran’s law. Its domain includes various kinds of things sold (measurement, weighing, etc. in real and virtual space), failure in accomplishing practical and service commitment, spouses’ failure in performing their duties, and shortcoming in worshiping.

کلیدواژه‌ها [English]

  • underestimate
  • weighting
  • taṭfīf
  • justice in distribution
  • domain of shortchanging
  • negligence in commitments
[۱]. قرآن کریم.

[۲]. آلوسی، محمود (۱۴۱۵ ق). تفسیر روح المعانی فی التفسیر القرآن العظیم، تحقیق: علی عبد الباقی، بیروت، دارالکتب علمیه.

[۳]. ابن بابویه، محمد بن علی (؟). عیون اخبار الرضا (ع)، ترجمه: محمدتقی آقا نجفی اصفهانی. تهران، انتشارات علمیه اسلامیه.

[۴]. ابن بابویه، محمد بن علی (۱۳۶۷). من لا یحضره الفقیه، ترجمه: علی‌اکبر غفاری و محمدجواد غفاری. تهران، نشر صدوق.

[۵]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (۱۴۰۴ ق). تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله، قم، جامعه مدرسین.

[۶]. ابن عطیه اندلسی، عبدالحق بن غالب (۱۴۲۲ ق). المحررالوجیزفی التفسیر الکتاب العزیز، تحقیق: محمد عبدالسلام عبد الشافی. بیروت، دارالکتاب العربیه.

[۷]. ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۰۵ ق). لسان العرب. بیروت، دارصادر.

[۸]. احمد بن فارس، زکریا (۱۴۰۴ ق). معجم مقاییس اللغه، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون. قم، مکتب الاعلام الاسلامی.

[۹]. انصاری، مرتضی (۱۴۲۸ ق). المکاسب، قم، مجمع الفکر الاسلامی

[۱۰]. بنکدار، مجید (۱۳۸۴). قانون مدنی، تهران، نشر اسپادان.

[۱۱]. بهشتی، احمد (۱۳۷۷). خانواده در قرآن، قم، بوستان کتاب.

[۱۲]. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (۱۴۱۰ ق). غررالحکم و درر الکلم، تحقیق و تصحیح: مهدی رجائی. قم، دارالکتاب الاسلامیه.

[۱۳]. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۷). سیره پیامبران در قرآن، تحقیق: علی سلامی، تهران، مرکز نشر اسرا.

[۱۴]. حر عاملی، محمد بن الحسن (۱۴۰۹ ق). وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت (ع).

[۱۵]. حسین گلزار، مریم (۱۳۹۰). «رویکرد قرآن به اهل تطفیف با تکیه بر سوره المطففین». بینات، قم، شماره ۷۱، پاییز، صص ۲۱۷ـ۲۲۴.

[۱۶]. حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد (۱۳۶۳). تفسیر اثنی عشری. تهران، انتشارات میقات.

[۱۷]. خرازی، سید محسن (۱۳۸۳). «تطفیف (کم‌فروشی)»، فقه اهل‌بیت، قم، شماره ۳۹ـ۴۰، پاییز و زمستان، صص ۳ـ۱۵.

[۱۸]. دستغیب، عبدالحسین (؟). گناهان کبیره، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

[۱۹]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۳۸۳). المفردات فی غریب القرآن، ترجمه و تحقیق: غلامرضا خسروی حسینی، تهران، مکتبه المرتضویه لاحیاء آثار الجعفریه.

[۲۰]. شریعتی مزینانی، محمدتقی (۱۳۸۴). تفسیر نوین، تهران، موسسه تحقیقات علوم انسانی.

[۲۱]. طالقانی، محمود (۱۳۶۲). پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار.

[۲۲]. طباطبایی، محمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی التفسیر القرآن، ترجمه: محمدباقر موسوی همدانی. قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه قم.

[۲۳]. طبرسی، حسن بن فضل (۱۴۲۰ ق). مکارم الاخلاق، قم، الشریف الرضی.

[۲۴]. طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۶۰). مجمع‌البیان فی التفسیر القرآن، ترجمه: رضا ستوده، تهران، انتشارات فراهانی.

[۲۵]. طبری، محمد بن جریر (۱۴۱۲ ق). جامع البیان فی التفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفه.

[۲۶]. طریحی، فخرالدین بن محمد (؟). مجمع البحرین، تحقیق: احمد الحسینی، بی‌جا، بی‌نا.

[۲۷]. عاملی، ابراهیم (۱۳۶۰). تفسیر عاملی، مشهد، انتشارات باستان.

[۲۸]. عروسی الحویزی، عبد علی بن جمعة (۱۴۱۵ ق). تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان.

[۲۹]. فخرالدین رازی، محمد بن عمر (؟). مفاتیح الغیب: تفسیر کبیر، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.

[۳۰]. قرطبی، محمد بن احمد (۱۳۶۴). جامع لاحکام القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو.

[۳۱]. کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ ق). کافی، تحقیق و تصحیح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتاب الاسلامیه.

[۳۲]. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (۱۴۰۳ ق). بحارالانوار الجامعه لدرر الاخبار الائمه الاطهار، تحقیق و تصحیح: جمعی از محققان، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.

[۳۳]. مجموعه مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام (؟). تهران، مجمع تشخیص مصلحت نظام.

[۳۴]. محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۹۵). تحصیل نامشروع مال در حقوق اسلامی، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.

[۳۵]. محمدی ری‌شهری، محمد (۱۳۷۷). الصلاه فی کتاب و السنه، ترجمه: عبدالهادی مسعودی، قم، موسسه فرهنگی دارالحدیث.

[۳۶]. مدرسی، محمدرضا (۱۳۷۷). تفسیر هدایت، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.

[۳۷]. مراغی، احمد مصطفی (؟). تفسیر مراغی، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.

[۳۸]. مصطفوی، حسن (۱۳۸۸). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز نشر آثار علامه المصطفوی.

[۳۹]. مطهری، مرتضی (۱۳۸۴). مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا.

[۴۰]. مظهر قراملکی، علی (۲۰۰۸ م). «فقه التطفیف من التفسیر الاقتصادی الی النهج الاجتماعی»، الاجتهاد والتجدید، لبنان، شماره ۱۱ و ۱۲، تابستان و پاییز، صص ۵۸ـ۷۵.

[۴۱]. معین، محمد (۱۳۷۱). فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر.

[۴۲]. مغنیه، محمدجواد (۱۳۹۰). التفسیر الکاشف، بیروت، دارالعلم الملایین.

[۴۳]. مقری الفیومی، احمد بن محمد بن علی (۱۴۱۴ ق). مصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم، دارالهجره.

[۴۴]. مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴ ش). تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.

[۴۵]. منصور، جهانگیر (۱۳۷۸). مجموعه کامل قوانین و مقررات جزایی، تهران، نشر دیدار.

[46]. نجفی خمینی، محمدجواد (1398 ق). تفسیر آسان، تهران، انتشارات اسلامیه.