اعتبار آرای علمای رجال از منظر حجیت ظنون عقلایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزوی

چکیده

شناخت وثاقت یا ضعف راویان حدیث، که از مقدمات لازم در بسیاری از استنباط‌های فقهی به‌شمار می‌رود، بیشتر متکی به اظهارنظرهای عالمان رجالی است. علما برای اعتباربخشی به اظهار‌نظرهای رجالیان گذشته، راه‌هایی مطرح کرده‌اند، مانند حجیت از راه اعتبار خبر واحد یا شهادت یا نظر خبره یا از طریق انسداد راه علم، که در مورد هرکدام از این راه‌ها اشکالات یا حداقل محدودیت‌ها و قیودی وجود دارد، به‌صورتی که نمی‌توان به‌راحتی پذیرش نظر رجالیان را بر این راه‌ها مبتنی دانست. در این مقاله ضمن بررسی و نقد این راه‌ها که با پیش‌فرض لزوم تحقق یکی از این عناوین برای خارج شدن از شمول نهی از عمل به ظن مطرح شده‌اند، این دیدگاه مطرح می‌شود که اساساً تحقق عنوان خاص یا سبب بودن عامل مشخصی در حجیت ظنون، مدخلیت ندارد، بلکه آنچه موجب خروج از نهی و جواز عمل به ظن می‌شود، آن است که گمان به حدی برسد که برای عقلا حالت تحیر و تردید در عمل را از بین ببرد و ایشان را به سمت عمل سوق دهد. از رهگذر حجیت این گروه از گمان‌ها که آنها را «ظنون عقلایی» نامیده‌ایم، می‌توان به‌راحتی اعتبار بیشتر اظهار‌نظرهای عالمان رجالی در مورد وثاقت یا ضعف راویان را اثبات کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The validity of Rijal experts’ opinion in aspect of authority of reasonable presumptions

نویسنده [English]

  • Abdollah Javan
The student in Islamic Law (P.H.D) in University of Tehran
چکیده [English]

The recognition of reliability or unreliability of tradition narrators which is the necessary preliminary in plenty of jurist  deduction ,often depend on Rijal experts’ assessments. The learneds discuss some manners to authenticate to the past Rijal experts’ assessments  , like    authority of solitary narration , witness or specialist opinion or blocked the path of certitude , that in each case exist some difficulties or limitations. In this article in addition to consideration and criticism of these cases , this point of view is discussed that not only the substantiation of special topic or cause of specific agent has no affection in presumptions authority , but also what cause obviation of prohibition and permission of working according to presumption , is that the probability reach to a level which obviate quandary and doubt mood for wises in proceeding and lead them to action. In the way of authority of this class of presumption which called them "Reasonable presumptions" can easily prove the validity of most of Rijal experts’ assessments about reliability of narrators.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Authority
  • blocked
  • reasonable presumptions
  • Rijal experts’ opinion
  • solitary narration
  • specialist opinion
  • Witness