وضعیت حقوقی ترکۀ مدیون در دوران تصفیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق خصوصی پردیس قم دانشگاه تهران

چکیده

ایجاد تعادل و موازنه میان حقوق بستانکاران و ورّاث در قبال ترکۀ مدیون متوفّی از اساسی‌ترین مسائل فقهی است که از دیر باز مورد توجّه و کاوش فقیهان امامیه قرار داشته است. در این راستا، مباحث گوناگونی از قبیل کیفیت تعلّق حقّ طلبکاران به ترکۀ مدیون، وضعیت تصرّفات قطعی ورثه در ترکه قبل از عملیات تصفیه و مانند آن قابل طرح و بررسی است. لکن در این میان، مسألۀ زمان انتقال ترکۀ مدیون به ورّاث از بنیادی‌ترین مسائلی است که سایر مسائل مطروحه در این باب از فروعات و نتایج آن به شمار می‌رود. به همین ملاحظه است که مسألۀ یاد شده در فقه مورد بحث و گفت‌وگوهای فراوانی قرار گرفته و نظریات متفاوتی در این خصوص از سوی فقیهان امامیه و حقوق‌دانان معاصر ابراز شده است. قانون مدنی ایران نیز در مادۀ 868 به این مسأله اشاره کرده است. طرح تفصیلی نظریات مطروحه در فقه و حقوق در خصوص مسألۀ یاد شده، همراه با نقد و بررسی آن‌ها ما را به شناخت بیشتر مبانی نظری قانون مدنی یاری می‌دهد. در این مقاله، پس از طرح تفصیلی نظریات مطروحه و نقد و بررسی آن‌ها نشان داده شده است که تمام ترکۀ مدیون به مجرّد مرگ وی به ورّاث او منتقل می‌گردد؛ هر چند که ترکه تا قبل از تصفیۀ دیون، متعلّق حقّ بستانکاران خواهد بود، و سپس آثار و نتایج فقهی و حقوقی این نظریه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal Situation of Estate of a Debtor Deceased in Settlement Period

نویسنده [English]

  • Sayyed Ali Alavi Ghazvini
Assistant Professor, Faculty of law, University of Qum, Qum Campus
چکیده [English]

Making a balance between rights of creditors and heirs as
to the estate of a debtor deceased is among most
fundamental juristic problems which has been taken into
consideration by Shi’a jurists from a long time ago.
Discussions such as rights of debtors as to the estate,status
of definite disposal of the estate by heirs before settlement,
and the like can be surveyed in this connection. The
problem of the time when the estate is transferred to the
heir, however, is among most fundamental problems in
such a way that all other problems are considered its
branches and results;that is why the said problem has been
a matter of detailed discussions.Different opinions are
presented by Shi’a jurists and contemporary lawyers in
this connection, andthe Article 868 of the Iranian civil
code has also dealt with this problem.
Detailed presentation of opinions mentioned in
jurisprudence and law concerning that problem along with
their criticism and survey can assist us in becoming more
knowledgeable of theoretical essentials of the civil code.
Presenting relative opinions in detail and criticizing them,
the present essay indicates that the estate of the deceased
transfers altogether to his heirs as soon as he dies – though
right of creditors are considered in it before clearance –
and deals with juristic and legal effects and results of this
theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • estate
  • fulldebt
  • the right to mortgage
  • transfer of the estate