بررسی مبانی فقهی قابلیّت مطالبه‌ی خسارت تأخیر تأدیه از دیدگاه مذاهب اسلامی

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

در این تحقیق، مبانی فقهی قابلیّت مطالبه‌ی خسارت تأخیر تأدیه از باب ضمانات قهری، قواعد‌عمومی معاملات، قواعد فقهی و ادلّه‌ی اصولی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. بر اساس این مبانی می‌توان گفت که پول صرفاً مالی مثلی نیست تا قواعد و آثار اموال مثلی در خصوص آن اجرا شود، بلکه میتوان با قیاس پول بر کالاهای تجاری، قیاس مماطله بر غصب، اتلاف مال غیر و فراهم کردن سبب ورود ضرر به دیگری، قواعد فقهی لاضرر، نفی حرج، منع أکل اموال به باطل و ... اصول مسلّم شریعت از قبیل عدالت، نفی غرر و جهالت در قراردادها، وفای به عهد و ادلّه ای مانند: حکم عرف، استسحان، مقاصد شریعت و مصالح مرسله واین واقعیّت که ماهیّت پول‌های اعتباری چیزی جز قدرت خرید نیست، به جبران خسارت تأخیر تأدیه ناشی از کاهش ارزش پول- حتّی فراتر از شرایط مقرّر در مادّه‌ی522 قانون آئین دادرسی مدنی- حکم داد. وجود چنین حکمی در شرع، ضروری به نظر میرسد، چرا که عصر جدید، اقتضائات خود را دارد و محدود کردن احکام شرعی به ظاهر نصوص و اقوال مجتهدان صاحب مذهب موجب می‌شود که مخالفان شریعت، زبان به طعنه گشوده و نظام کامل و متقن حقوق اسلامی را به ناکارآمدی، کهنه پرستی متّهم کنند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Juristic Essentials of Lawfulness of Demand of Late Payment Damages from Islamic Sects’ Perspectives

نویسندگان [English]

  • Hassan Badini
  • Mohammad Hesami
چکیده [English]

Based on automatic liabilities,general rules of transactions,juristic rules,and rules of principle of jurisprudence,the present research discusses and surveys lawfulness of demand of late payment damages.According to such essentials,one can assert that money is not merely a fungible property to be treated only on the basis of rules and effects of fungible properties;rather,one can make judgment that late payment damages caused by depreciation of monetary value should be indemnified even beyond conditions mentioned in the article no.522 of principles of civil litigation due to analogies made between money and merchandise as well as procrastination and usurpation,destructing others’ properties,preparing grounds for damaging others, juristic rules of “there is no damage in Islam,”negation of hardship,prohibition of consumption of others’ properties in vanity,etc.on the one hand and such definite religious principles as justice,negation of ignorance in contracts,fulfillment of promises as well as judgment of the custom,public interest,and this fact that nature of credit monies is nothing but purchasing power.Making such religious judgment seems necessary,for the modern era has its own necessities and limiting religious precepts to appearance of religious proofs as well as jurists’ verdicts would allow opponents to blame the perfect,thorough Islamic law as being insufficient and fanaticism

کلیدواژه‌ها [English]

  • debt payment
  • Delay
  • juristic essentials
  • late payment damages
  • not accomplishing an obligation