تغلیظ دیه و مسئولیت بیت‌المال

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه تهران

2 هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

در مواردی که بیت‌المال، مسئولیت پرداخت دیه را به عهده دارد، گاهی با عوامل تغلیظ دیه همراه است؛ در این موارد آیا بیت‌المال باید دیه را مغلظه پرداخت کند؟ این پرسش در متون فقهی و قانونی بی‌پاسخ مانده است. همین امر، علاوه بر اینکه موجبات اختلاف آرا را فراهم آورده، سبب شده است که محاکم قضایی نیز در تعمیم حکم تغلیظ به بیت‌المال، دچار تردید و احیاناً دو گانگی در صدور رأی شوند. در این نوشتار با واکاوی ادله ی تغلیظ دیه از یک سو، و دلایل مسئولیت بیت‌المال از دیگر سو، نتیجه گرفته شده است که ادله ی یاد شده، عام و مطلق بوده و نصوص وارد شده در این باب، تخصیص نخورده است. دلیل دیگری که می‌تواند مبین مسئولیت بیت‌المال در پرداخت دی? مغلظه باشد، قایل شدن به حقیقتی مستقل، برای دی? تغلیظ شده است. در این میان، اشکالاتی چون تعارض با اصل شخصی بودن مجازات، لزوم احتیاط در مصرف از بیت‌المال که ممکن است به این استدلال وارد شود نیز طرح و پاسخ داده شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intensification of Compensation and the Responsibility of Bayt al-Mal

نویسندگان [English]

  • Ahmad Bagheri 1
  • Noushin Chatrchi 2
  • Ali Mazhar Gharamaleki 1
  • Alireza Hodaee 1
چکیده [English]

Cases where Bayt al-Mal is responsible for payment of compensation are sometimes accompanied by intensification of compensation. The question is that whether Bayt al-Mal should pay the intensified compensation in such cases. This question has not been answered in juristic and, legal texts. In addition to causing difference in opinions, it has caused courts to doubt generalization of the intensification to Bayt al-Mal and even sometimes to make dual judgments in this connection.Investigating the proofs of intensification, on the one hand, and those of responsibility of Bayt al-Mal on the other, the present essay concludes that those proofs are general and absolute without being qualified and particularized. Another proof for responsibility of Bayt al-Mal in such payment is to believe in an independent reality for the intensified compensation.Such problems as contradiction to the principle of individualization of punishments and also necessity of precaution in expending Bayt al-Mal are dealt with in this essay as well.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bayt al-Mal
  • compensation
  • forbidden months
  • Haram of Mecca
  • Intensification
  • intensified compensation