حمایت از حقوق مصرف‌کننده و قلمرو آن در فقه شافعیان و امامیه

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه تهران

2 استاد دانشگاه تهران

چکیده

هرچند به علت رواج اصطلاح مصرف‌کننده در دوران معاصر، این اصطلاح در فقه ذکر نشده است، اما فقه به حقوق مصرف‌کننده و راه‌های حمایت از آن، همچنین به مسئولیت دولت در این زمینه و اقدامات ضروری برای حمایت از آن پرداخته است. ضوابطی که در ابواب معاملات برای داد و ستد مقرر شده است و اختیارات ویژه‌ای که به دو طرف معامله یا یکی از آن‌ها برای قطعی کردن معامله یا فسخ آن داده شده است، همچنین تحریم ربا، نهی از احتکار و .... در معاملات، تنها نمونه‌هایی برای حمایت از حقوق مصرف‌کننده در فقه اسلامی است و برای آگاهی از چنین حمایتی در فقه، نباید به ابواب معاملات بسنده کرد؛ زیرا این حمایت، امروزه در قرارداد میان فروشنده و خریدار خلاصه نمی‌شود؛ بلکه مصرف‌کنندگان و دیگر افراد جامعه را دربرمی‌گیرد. از این‌رو، مقایسه‌ی موضوع «مسئولیت مدنی تولیدکنندگان» و «ضمان» از یک طرف و بررسی کتاب‌های مربوط به تنظیم بازار و اختیارات حاکم اسلامی (سیاسات شرعیه) در راستای حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان از طرف دیگر، ما را با تلاش‌های ارزشمند فقهای مسلمان‌ در این راستا و ظرفیت بالای فقه، در برآورده کردن نیازهای روز آشنا می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Consumer protection and its area in Islamic jurisprudence (Shafeids & Imamids)

نویسندگان [English]

  • Ra’uf Rahnemoun 1
  • Assad Shikhul- Islami 2
چکیده [English]

Although the contemporary term "Consumer" has not been mentioned in Islamic Jurisprudence; Jurisprudence have mentioned his rights and how to protect them. Meanwhile, the government's responsibility in this regard has been discussed.
Rules for trading that is prescribed in Transactions sections, and the special options given to the seller and the buyer for certain contract or to revocation it, As well as usury prohibition, forbids the hoarding and ...., Just as examples to consumer protection in Islamic jurisprudence is considered.
To study these examples in the Jurisprudence' we should not limit ourselves to Transactions sections, because nowadays such rights can not be restricted to the contract between buyer and seller, but covers consumers and other individuals as well. So comparing the Guaranty (Zaman) subject and the books on "Hesba" (market surveillance) and the Islamic ruler's power to protect consumers rights make us familiar with the valuable efforts of Muslim jurisprudents and the high capacity of jurisprudence to fulfill the current needs

کلیدواژه‌ها [English]

  • Consumer
  • Consumer protection
  • Guaranty
  • Hesba (Market surveillance)
  • Legality policies