مواقیت و ضوابط نویافته

نویسندگان

1 عضو مرکز تحقیقات نجوم واختر فیزیک مراغه

2 دانشیار دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله، ضمن شرح مختصری از سیر تطوّر روابط تعیین وقت نمازها در اسلام، دو رابط? نویافته و یک ضابطه برای تعیین وقت نمازهای پنجگانه، که از خلال نسخه‌های خطّی استخراج شده‌است، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این متون عبارتند از: (1) صدباب در معرفت اسطرلاب سیّد ضیاء‌الدّین شوشتری؛ (2) استیعاب فی‌ علم الاصطرلاب ابوریحان بیرونی؛ (3) انیس الطّلّاب فی معرفة الاصطرلاب محمّد مجدالدّین بن زین‌الدّین محمد همدانی؛ (4) الأستیعاب للعمل بصدر الوزة و الجناح الغراب از مؤلّفی ناشناخته. در پایان، نتایج عددی حاصل از هر رابطه با یکدیگر و نیز با قاعد? استاندارد برای تعیین اوقات الصّلوة مقایسه شده است تا میزان صحّت و دقّت علمی آنها تعیین گردد. مورد اخیر، هدف اصلی این پژوهش را تشکیل می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Maw?q?t and Recently Found Rules

نویسندگان [English]

  • seyed mohamad mozaffari 1
  • Ahmad Badkoubeh Hazaveh2 2
چکیده [English]

Having briefly been reviewed the historical process of changing the formulae for determining the times of Islamic prayers, two newly found formulae and a new rule for establishing the times of prayers would be discussed. These matters have been exploited from four texts, still preserved as manuscript: (1) Siyyid ¾?y? al-D?n Sh?shtar?’s ¼ad B?b dar Macrifa al-A½??rl?b, (2) B?r?n?’s ’Ist?c?b f? cIlm al-A½??rl?b, (3) Mu¬ammad Madjd al-D?n b. Zayn al-D?n Mu¬ammad Hamid?n?’s ’An?s al-?ull?b f? Macrifa al-A½?url?b, and (4) an anonymous treatise named Al-’Ist?c?b li-’l-cAmal bi-¼adr al-Waza wa-’l-Jin?¬ al-Ghur?b. In the end, the accuracy of the numeral results derived from those formulae would be presented, by making a comparison with each other as well as with the standard rules.

کلیدواژه‌ها [English]

  • altitude
  • astrolabe
  • Awwal al-cA½r
  • cIlm al-M?q?t
  • Islamic Prayer Times
  • ?khir al-cA½r
  • Quadrant