استصلاح ِضابطه مند، نیاز ضروری فقه اسلامی

نویسنده

استادیار دانشگاه یزد

چکیده

در مورد حجیت استصلاح (مصالح مرسله)، هم در میان خود مذاهب فقهی اهل تسنن و هم میان اهل تسنن و امامیه بحث و اختلاف نظر وجود دارد و هر کدام بر ادعای خود، استدلال‌هایی ارائه کرده و احیانا در رد و اثبات استصلاح به افراط و تفریط‌هایی دچار گشته‌اند. مقال? حاضر درصدد اثبات این مطلب است که استصلاح با ضوابطی که توسط فقها بیان شده از جمله اینکه مصلحت ضروری، قطعی، کلی و در زمین? مسائل اجتماعی و نه عبادی باشد، نیاز ضروری فقه اسلامی، بخصوص در زمین? پاسخگویی به مسائل حکومتی است. و اینکه بعضی از اهل تسنن استصلاح را یک منبع مستقل برای کشف و استنباط احکام فقهی دانسته و عده‌ای دیگر از آنها همراه با گروهی از امامیه آن را مطابق بعضی از تعاریف، زیر مجموعه و از مصادیق دلیل سنت دانسته و یا مشهور امامیه، استصلاح را زیر مجموعه و از مصادیق دلیل عقل برشمرده‌اند، مسأله‌ای فرع بر اصل نیاز ضروری فقه حکومتی پویا، به استصلاح است. چیزی که در عمل، گریز و گزیری از آن وجود ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A lawful Esteslah, the urgent need of Islamic jurisprudence

نویسنده [English]

  • Hossien Abouey Mehrizy
چکیده [English]

There are different views, about the authenticity of Esteshal (Masalehe Morsalah), among the religious jurisprudences of sunnite and Emamieh. Each of them has offered arguments possibly in rejecting and proving Esteslah, but they took an extreme in their arguments. The present study attempts to prove that Esteslah, which had been presented by jurisprudents, in the context of social issues, is definite, general and urgent need of Islamic jurisprudence, specially, in responding to governmental issues. There are some sunnite jurisprudents, who consider Esteslah as an independent source for finding out and conceptualization of jurisprudence laws. On the other hand, some others, along with a group of Imamieh, consider it as a subcategory and reasonable proof of tradition, and what is among Imamieh acceptable is that Esteslah is a subcategory of reasonable wisdom. This issue is inferior to the basic need of a dynamic jurisprudence for Esteslah.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dynamic Jurisprudence
  • Esteslah
  • Masalehe Morsalah
  • Reasonable Wisdom
  • Tradition